Biat kültürü her ne kadar evrensel bir durum olsa da tarih boyunca özellikle Doğu toplumlarında daha belirgin biçimde görülmüştür. Belki otoritenin sertliğinin, belki de baskılanmış halkların uzun yıllar yaşadığı travmaların bir sonucu olabilir. Niccolò Machiavelli’nin en ünlü eseri Prens'in 4. bölümünde kolay alınan, zor yönetilen ve zor alınıp kolay yönetilen toplumlardan bahsediyor. Bunları örneklendirirken aristokrasinin mevcut olduğu toplumların kolay alınıp zor yönetildiğini söylüyor; buna örnek olarak da dönemin Fransa’sını gösteriyor. Bir kralın bulunduğunu, ancak onun altında kendi tebaasına sahip ve kraldan hoşnut olmayan derebeylerinin olduğunu ve Fransa’nın kolay alınıp aynı derebeylerin birbirlerinden farklı ve çatışan isteklerinin olabileceğini düşünerek zor yönetileceğini söylüyor. Zor alınıp kolay yönetilecek örnekte ise Osmanlı İmparatorluğu var. “İskender'in fethettiği Darius Krallığı, neden İskender'in ölümünden sonra isyan etmedi?”sorusundan yola çıkarak, her şeye muktedir, tek bir mutlak hükümdarın olduğu, diğer görevlilerin ise kişisel olarak hiçbir gücünün olmadığı, yani muhalif bir hareketin boy gösteremeyeceğini belirtmektedir. Halk açısından da hükümdarlara her zaman sadık olunduğu, bu nedenle eğer bu ülke ele geçirilmek istenirse tüm merkez ordusunun yok edilmesi gerektiği izah etmiştir. Fetih başarıyla gerçekleştirildiğinde ise, başka bir alternatif olmadığından halkın mevcut yeni yönetime biat edeceği düşünülebilir. Bir Avrupalının gözünde bu ayrım söz konusuyken ve bunu tarihsel perspektiften inceleyebiliyorken Machiavelli’ye hak vermemek mümkün değil. Machiavelli’nin bu tespitlerini yalnızca dönemin devlet yapıları üzerinden değil, toplumların otoriteyle kurduğu ilişki üzerinden de okumak mümkün. Bu açıdan bakıldığında, biat kültürünün toplumların siyasal davranışları üzerindeki etkisi de ayrıca sorgulanmayı hak ediyor. Günümüzde de değişen bir şey olmadığını, özellikle Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki bazı toplumların demokrasiye geçiş çabalarında ciddi sorunlar yaşadığını görüyoruz. Arap Baharı bir demokrasi denemesi mi, yoksa mevcut diktatörlerin nöbet değişimi mi olduğunu ise zaman gösterecek. Benim şahsen takıldığım konu ise ülkemizde yaşanan barış süreci ve bunun etkileri. Elbette yıllardır süregelen bu büyük can kayıplarının yanı sıra, bu bölgede yaşanan ekonomik istikrarsızlık ülkemizin önünde büyük bir engel olarak durmakta. Tabii ki devletimiz de buna önlem olarak arayışlara girmiş, bunun sonucunda da detayları herkesçe malum bu süreç ortaya çıkmıştır. Burada gördüğüm sorun, halkın da barış istemesine rağmen sürecin şeklinin halkın iradesinden ziyade merkezi otorite ile devlete isyan eden terör örgütü arasındaki ilişkiler üzerinden belirlenmesidir. Bu nedenle sürecin tarafları ve muhatapları konusunda ciddi soru işaretleri ortaya çıkmaktadır. Oradaki devlet ile teröristler arasında kalmış ve yıllarca acı çekmiş halkı muhatap almak yerine, şehitlerimizin kanına girmiş alçak bir terör örgütünün muhatap alınması kanaatimce toplumun önemli bir kesimi tarafından destek görmemektedir. Fakat halk, kendi gözünde kahraman ilan ettiği liderlere yönelik bağlılığından hiçbir ödün vermiyor. Az evvel bahsettiğim gibi, bu bağlılığı biat kültürü de beslemekte. Buna rağmen halkın, kalıcı bir çözüme ulaşılacağına içten içe inanmadığını düşünüyorum. Aynı durum cani terör örgütünü destekleyen sempatizanlar için de geçerli. Onlar da daha önce uygulanan yöntemlerin kendilerine daha fazla zarar verdiğinin ve bu sürecin provokasyona ve dış kışkırtmalara açık olduğunu farkındadırlar. Ancak aynı biat kültürü nedeniyle bu duruma karşı çıkamamakta, içten içe şüphe duymaktalar. Bu durum sadece terör örgütünü destekleyen sempatizanlar için değil, desteklemek zorunda bırakılan, sahip çıkılmayan vatandaşlar için de geçerli. Her ne kadar sürece samimiyetle bağlı olan ve bunun başarılı olacağını düşünen insanlar olsa da ilk düğmenin yanlış iliklendiği kanaatindeyim. Mecliste birlik sağlansa bile sürecin halk nezdinde kabul görmediği aşikar. Biat kültürünün bu sorgulamalar dışında bırakılması Doğu toplumlarının sosyolojisine tezat bir durum oluşturuyor. Her karşı çıkışın isyan olmadığını, her kabullenişin ise rıza anlamına gelmediğini insanların anlaması gerekiyor. Yoksa Hakkâri’nin dağlarında gönlümce gezmeyi, Munzur’da rahatça dolaşmayı, oradaki halkla iç içe sohbetler etmeyi, sorunsuz ticaret yapmayı kim istemez ki? Muhakkak orada bir sorun var ve çözülmesi gerekiyor. Umarım devletimiz doğrusunu yapar ve kimi muhatap alıp kimi almayacağını bilir; -hiç yoksa- bu konuda bizi rahatlatır.